مذاکرات هسته‌ای به اوج خود رسیده و بسیاری دستیابی به توافق را محتمل‌ترین سناریو می دانند. اما سوال اصلی پیش روی بسیاری از مردم این است که با احیای دوباره برجام آینده بازارهای مختلف از جمله خودرو چگونه خواهد شد؟

به گزارش پایگاه تحلیلی خبری رشد و توسعه، طی چند سال گذشته با تشدید تحریم های اقتصادی، بازارهای مختلف شرایط ملتهبی را تجربه می کند که شاید نتوان در طول چند دهه گذشته نمونه مشابهی را برای آن در اقتصاد ایران پیدا کرد. یکی از بازارهایی که طی چند سال گذشته شرایط ملتهبی را پشت سر گذاشته، بازار خودرو است که افزایش قیمت‌های عجیبی را ثبت کرده‌است؛ به عنوان مثال پراید مدل ۱۳۲ از سال ۱۳۹۶ بیش از ۷ برابر شده و یا قیمت پژو ۲۰۶ نیز در این بازه زمانی افزایش قیمت بیش از ۷٫۵ برابری را تجربه کرده است.

مهم ترین عامل در افزایش عجیب و غریب قیمت خودرو علاوه بر ممنوعیت واردات، به جهش نرخ ارز باز می گردد؛ در این شرایط این پرسش مطرح است که دستیابی به توافق و کاهش احتمالی قیمت دلار، چه تاثیری بر قیمت خودرو خواهد گذاشت و باید منتظر کاهش شدید قیمت ها در این بازار باشیم؟

برای پاسخ به این پرسش سعی می کنیم از چند بعد بازار خودرو را مورد بررسی قرار دهیم؛ قیمت خودرو به عوامل متعددی بستگی دارد در ابتدا دو سمت عرضه و تقاضا را بررسی می‌کنیم.

سقوط تولید خودرو

برای بررسی سمت عرضه، میزان تولید خودروسازان کشور را باید بررسی کنیم. در سال ۱۳۹۶ که یکی از بهترین سال‌های خودروسازان داخلی کشور پس از برجام بود، تولید خودرو (انواع سواری) بر اساس آمارهای منتشر شده از سوی وزارت صمت به بیش از یک میلیون و ۴۲۹ هزار دستگاه رسید؛ اما پس از آن روند کاهشی تولید خودرو آغاز شد؛ به‌گونه‌ای که تولید سالانه خودرو در کشور در سال ۱۳۹۸ به ۷۵۹ هزار دستگاه سقوط کرد. هر چند سال گذشته تولید سالانه خودرو توانست به ۹۰۴ هزار دستگاه برسد اما همچنان نسبت به اوج خود در سال ۱۳۹۶ کاهش حدود ۳۷ درصدی را نشان می دهد.

در نه ماهه امسال نیز تولید انواع خودرو سواری در کشور برابر با ۶۷۰ هزار دستگاه بوده که هرچند نسبت به مدت مشابه سال گذشته افزایش ۲٫۱ درصدی را نشان می دهد اما نسبت به مدت مشابه سال ۱۳۹۶، حدود ۴۰ درصد کاهش داشته است.

بنابراین بر اساس آمارهای رسمی تولید خودروی سواری در کشور به شدت کاهش یافته‌ و عرضه به شدت محدود شده‌است. نمودار زیر میزان تولید خودرو سواری در کشور و همچنین چند مدل خودروی محبوب را نشان می دهد:

میزان خودرو

خارجی سوارانی که داخلی سوار شدند!

دو عامل طی سال‌های اخیر به تشدید تقاضا منجر شد. اولاً با ممنوعیت واردات خودروهای خارجی از سال ۱۳۹۷، به تدریج با استهلاک خودروهای موجود خارجی و همچنین افزایش قیمت آن‌ها، بخشی از این تقاضا به سمت خودروهای داخلی سرازیر شد.

از سوی دیگر، در شرایط تورمی و جهش نرخ ارز، خودرو از یک کالاهای مصرفی به یک کالای سرمایه‌ای برای بسیاری از افراد تبدیل شد و بخشی از تقاضای سوداگرانه به این بازار سرازیر شد؛ این رفتار با قیمت گذاری دستوری و اختلاف قیمت میان کارخانه و بازار آزاد نیز تشدید شد. تنها کافی است که به آمار آخرین مرحله قرعه کشی ایران خودرو نگاهی بیاندازیم. جاییکه بیش از ۵ میلیون نفر برای ۸ هزار خودرو در این مرحله ثبت نام کرده بودند.

بنابراین بازار خودرو با یک عدم تعادل شدید طی سال های اخیر روبرو بوده‌است؛ از یکسو عرضه به شدت کاهش یافته و از سوی دیگر، تقاضا افزایش یافته‌است. در این میان سیاست های اشتباه نیز بر عدم تعادل ها افزوده است.

هر چند با دستیابی به توافق احتمالی، بخشی از تقاضای سوداگرانه کاهش می باید و از سوی دیگر ممکن است عرضه نیز افزایش یابد. اما با ادامه ممنوعیت واردات خودرو و همچنین سیاست قیمت گذاری دستوری و اختلاف قیمت بازار و کارخانه، نباید انتظار تغییر محسوسی داشت.

بازی دلاری خودرو

یکی دیگر از شاخص هایی که می توان برای پیش بینی قیمت ها در بازار خودرو استفاده کرد، قیمت دلاری است. در دهه گذشته بهترین سال‌ها از نظر ثبات اقتصادی سال‌های ۹۳ تا ۹۵ یعنی از بعد از فروکش کردن موج تحریم‌های سال ۹۱ و تا پیش از خروج ترامپ از برجام است. در این سال‌ها قیمت بین کارخانه و بازار آزاد به‌هم نزدیک شدند بنابراین می‌توانیم این قیمت را که در شرایط با ثبات بازار به دست آمده را قیمت پایه در نظر بگیریم و تغییرات قیمت را نسبت به آن دوره مقایسه کنیم.

پراید در سال‌های گفته شده به طور میانگین دارای قیمت ۶۱۲۰دلاری بوده است؛ در سال‌های ابتدایی خروج آمریکا از برجام، این قیمت کاهش پیدا کرد و اکنون به حدود ۶۳۳۰ دلار رسیده است. بنابراین در قیمت های فعلی دلار، قیمت کنونی پراید، تفاوت محسوسی با قیمت تعادلی ندارد. برای خودرو ۲۰۶ تیپ دو در دوره ثبات حدود ۹۶۸۰ دلار قیمت داشته است؛ اکنون قیمت ۲۰۶ تیپ دو در بازار آزاد به حدود ده هزار دلار رسیده و این یعنی با نرخ تعادلی تفاوت چندانی ندارد. همچنین برای برای پارس سال قیمت کنونی آن حدود ۱۰۴۰۰ دلار است و قیمت با ثبات آن حدود ۱۰۵۳۰ دلار بوده پس برای این خودرو هم اختلاف چندانی وجود ندارد.

اما با دستیابی به توافق و کاهش احتمالی دلار، با فرض میانگین قیمت دلاری چه سناریوهایی برای قیمت خودرو می تواند متصور بود؟

بر اساس حالت‌های مختلفی که ممکن است برای دلار اتفاق بیفتد می‌توان قیمت‌های مختلفی را برای خودرو پیش‌بینی کرد. در این سناریو ها برای دلار چهار قیمت ۲۰، ۲۲، ۲۵ و ۳۰ هزار تومان در نظر گرفته شده‌است. همچنین قیمت تعادلی دلار را همان قیمت سال‌ها پیش از خروج برجام در نظر می گیریم.

 در صورتی که توافق اتفاق بیفتد و دلار تا ۲۰ هزار تومان کاهش پیدا کند انتظار داریم که قیمت پراید به ۱۲۲ میلیون تومان قیمت ۲۰۶ به ۱۹۳ میلیون تومان و قیمت پارس به ۲۱۰ میلیون تومان می‌رسد اما درصورتی که قیمت دلار در محدود ۳۰ هزار تومان باقی بماند انتظار پراید ۱۸۳ میلیون تومانی ۲۰۶ ۲۹۰ میلیون تومانی و پارس ۳۱۵ میلیون تومان را داشته باشیم. حالت‌های دلار ۲۲ هزار تومانی و دلار ۲۵ هزار تومانی حالت‌های میانی است:

  • منبع خبر : اقتصاد آنلاین