اسماعیل خاتمی مقدم، کارشناس لبنی

برای افزایش مصرف باید قدرت خرید مردم را بالا ببریم و یا قیمت محصولات را کاهش بدهیم. از سال ۸۹ که هدفمند کردن یارانه‌ها مطرح شد حدود ۲ میلیون تن شیر پاستوریزه یارانه‌ای خانوار از سبد حمایتی مردم خارج شده است. به نظر من گزارش‌های مرکز آمار ایران به واقعیت میزان مصرف لبنیات درکشور نزدیک‌تر است  لازم به ذکر است که وزارت کشاورزی و تشکل‌ها سالیانه گزارشی از میزان تولید شیرخام و لبنیات در کشور ارائه می‌دهند. گزارش‌ مرکز آمار کشور میزان تولید را حدود ۸ میلیون و ۸۰۰ هزار تن اعلام می‌کند این در حالیست که وزارت کشاورزی میزان تولید را بالای ۱۱ میلیون تن می‌داند که به نظر من به واقعیت نزدیک نیست. فرمول سرانه مصرف از حاصل جمع واردات به اضافه تولید داخلی منهای صادرات و انبارش استراتژیک تقسیم بر جمعیت، به‌دست می‌آید. مراجعه به سایت گمرک نشان می‌دهد میزان واردات عدد کم و ناچیزی است در حالیکه صادرات لبنیات بر پایه شیر حدود ۸۰۰ هزار تا ۱ میلیون تن است. البته یک صادرات غیررسمی نیز در این بین وجود دارد که در جایی ثبت نمی‌شود که به نظر می‌رسد عدد صادرات از مبادی غیررسمی نیز حول و حوش یک میلیون تن است.

صادرات غیررسمی لبنیات عموما شامل شیرخشک و چربی‌هایی که تعرفه دارند می‌شود. همچنین حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ هزار تن شیر در قالب محصولات استراتژیک در انبارها دپو شده و حدود ۳ درصد از تولید شیرخام کشور ضایعات و مصارف گله است که با جمع جبری این فاکتورها سرانه مصرف زیر ۷۰ کیلو است در حالی که در افق ۱۴۰۴ این عدد ۱۲۰ کیلو بود؛ لازم به ذکر است که سرانه مصرف لبنیات در دنیا با توجه به آمار فائو، حدود ۱۱۱ کیلو است. برای افزایش مصرف باید قدرت خرید مردم را بالا ببریم و یا قیمت محصولات را کاهش بدهیم. از سال ۸۹ که هدفمند کردن یارانه‌ها مطرح شد حدود ۲ میلیون تن شیر پاستوریزه یارانه‌ای خانوار از سبد حمایتی مردم خارج شد. دادن شیر مدارس در کشور با چالش‌های جدی مواجه شده است، شیر مدارس مصوبه مجلس است و همه ساله بودجه آن از سوی مجلس تصویب می‌شود اما از آنجایی‌که این تخصیص بودجه در نیمه دوم سال داده می‌شود و از آنجایی که دولت‌ها در چند سال اخیر در نیمه دوم سال با کسری بودجه مواجه هستند روی خزانه دست می‌برند و بودجه شیر مدرسه را در محل‌های دیگر هرینه و مقدار ناچیزی از بودجه تخصیص یافته را در چند استان محدود خرج می‌کنند. سرانه مصرف شیر مدرسه در ایران به سرانه مصرف شیر مدارس در دنیا نزدیک شده بود، اما نتوانستیم برتری خود در این بخش را حفظ کنیم و اجرای این طرح در عمل به صفر نزدیک شده است. قیمت‌گذاری دستوری متناسب با واقعیت نبود و صنعت نیز در واقع از تولید محصولاتی که مشمول قیمت‌گذاری دستوری می‌شدند فاصله گرفت و به سمت محصولات دیگر رفت به عنوان مثال اگر پنیر کم چرب مشمول قیمت‌گذاری دستوری شده بود کارخانه‌ها اقدام به تولید پنیر پرچرب و از شمول قیمت‌گذاری خارج کردند چراکه این قیمت گذاری‌ها واقعی نبود. تورم در ایران بالاتر از قدرت خرید مردم رشد کرده و این طبیعی است که توان خرید کاهش پیدا ‌کند از سوی دیگر مردم ایران علاقه چندانی به مصرف لبنیات ندارند و فرهنگ تنوع مصرف لبنیات در دنیا در ایران وجود ندارد. نتیجه این شد که واقعیت‌های کلان اقتصادی تاثیر خود را در قیمت تمام شده و قدرت خرید مردم گذاشت. همچنین عدم حمایت‌های اقتصادی از عموم مردم و قشر خاص باعث شد که سرانه مصرف لبنیات در کشور کاهش پیدا کند و لبنیات جایگزین محصولات دیگر شود.

  • منبع خبر : تجارت آنلاین